Leef je op de automatische piloot? Dit is wat een functional freeze met je doet

Ken je dat gevoel? Je doorloopt je dagelijkse routine, maar bent je niet echt bewust van wat je doet en meemaakt. Lichamelijk ben je er wel, maar je gedachten zijn heel ergens anders. Geen paniek, je bent zeker niet de enige die dit weleens ervaart. Laat het maar aan TikTok over om er een naam voor te verzinnen. Dit leven op de automatische piloot noemen we een functional freeze. Het kan best lastig zijn, maar gelukkig kun je ook weer ontdooien.

Wat is een functional freeze precies?

Een functional freeze is eigenlijk een stressreactie van je lichaam. Je zenuwstelsel draait overuren en staat continu op scherp. Na een tijdje krijg je hierdoor het gevoel alsof je uitgeschakeld bent, je hart en je hoofd gaan even op stand-by. Je lijf weet even niet meer wat te doen, de bekendere vlucht- of vechtreactie lijkt niet meer te werken. De enige andere overgebleven optie is om dan even op die uitknop te duwen, en als het ware te bevriezen.

Oorzaken van een functional freeze: zo raak je ‘functioneel bevroren’

Je belandt in een functional freeze, wanneer de stress zich in je lichaam maar blijft opbouwen en het te veel wordt. Misschien zit je middenin een heftige periode op je werk, en rommelt het ook nog in je familie. De druk die deze verschillende dingen met zich meebrengen, stapelt zich op. Duurt dat te lang, dan kunnen je hoofd en je lichaam dat uiteindelijk niet meer aan. Het is even te veel stress tegelijk. Op zo’n moment raken twee belangrijke systemen in je lichaam in de war. Je sympathische zenuwstelsel, dat normaal je vlucht- en vechtreactie regelt, en je parasympathisch zenuwstelsel, dat zorgt voor rust en ontspanning. Als deze systemen niet meer goed werken, ontstaat dat gevoel van vastzitten in je lijf. Naast langdurige stress kan een functional freeze ook een dieper liggende oorzaak hebben. Als je in je jeugd iets heftigs hebt meegemaakt en dit trauma nooit écht hebt kunnen verwerken, kun je daar wanneer je ouder wordt last van krijgen in de vorm van zo’n bevriezing. Mocht je signalen opmerken, dan is het dus even goed om je te bedenken waar dit vandaan kan komen.

Signalen dat je in een functional freeze zit

Om de signalen van een functional freeze te herkennen, moet je natuurlijk wel eerst weten wat die herkenningspunten zijn. Misschien wel de duidelijkste is het doffe gevoel op emotioneel gebied. Het lichamelijk er wel zijn, maar niet met je gedachten. Doordat je je emotioneel afgestompt voelt, kan het ook moeilijker zijn om je emoties aan anderen te omschrijven. Je voelt van alles, maar eigenlijk ook juist helemaal niets. Je zou het kunnen opschrijven als een brain fog. Dit alles kan er ook voor zorgen dat je totaal geen motivatie hebt om iets te doen. Dat kan extra lastig zijn als een stressvolle tijd op je werk juist een van de oorzaken van de freeze is. Doordat je zo in jezelf bent gekeerd, kun je je, ook als je met anderen bent, best eenzaam voelen; zeker omdat er vanaf de buitenkant niets aan de hand lijkt en mensen dus niet altijd in de gaten hebben wat er speelt.

Functional freeze of toch angst of depressie? Zo herken je het verschil

Door het sombere en afgestompte dat bij een functional freeze naar voren komt, kan het soms lijken op depressie of angst. Er kunnen zeker overeenkomsten zijn, maar toch is het heel wat anders. Allereerst omdat angst en depressie erkende psychische aandoeningen zijn, een functionele bevriezing heeft vooral dankzij social media een specifieke naam gekregen. Wanneer je worstelt met depressie, overheersen gevoelens van verdriet en hopeloosheid; bij angst ervaar je vooral extreme bezorgdheid en paniek. Bij een functional freeze zit je in een situatie waarin je eigenlijk juist niet voelt; het lijkt alsof je los staat van jezelf.

Wat kun je doen bij een functional freeze?

Een functional freeze kan heel lastig zijn, maar gelukkig zijn er verschillende tips die je kunnen helpen om er weer uit te komen. We zetten de belangrijkste op een rijtje:

1.     Gebruik grounding-oefeningen
Om het contact met jezelf en je lichaam terug te vinden, is het belangrijk om weer te aarden. Hiermee kalmeer je namelijk je zenuwstelsel en stresshormonen. Bij een goede grounding-oefening moet je de focus leggen op je zintuigen. Pak bijvoorbeeld een zuur snoepje en wees bewust bezig met wat je proeft. Ook kun je je voeten stevig op de grond zetten of ijskoud water in je gezicht doen. Een wat bekendere truc is de 5-4-3-2-1-regel. Hierbij benoem je vijf dingen die je ziet, vier die je voelt, drie die je hoort, twee die je ruikt en als laatste een ding dat je proeft. Wat je ook nog zou kunnen proberen, is één voor één bepaalde spieren even aanspannen en weer loslaten. Zolang je maar juist gaan focussen op wat je voelt en waarneemt, zodat je weer terug naar het nu kunt komen.

2.     Ga bewegen
Lichaamsbeweging is de perfecte manier om je zenuwstelsel te laten herstellen. Zoek vooral een manier van bewegen die bij je past. Van wandelen, tot dansen en zelfs tekenen kan helpen. Je hoeft er niet goed in te zijn, zolang je er maar wel van kunt genieten.

3.     Neem korte pauzes
Zeker als werk een van de oorzaken is van je stress, is het extra belangrijk om regelmatig even een korte pauze te nemen. Neem even de tijd om te stretchen en doe wat ademhalingsoefeningen. Ook weer om je terug te brengen naar het hier en nu.

4.     Ga de natuur in
De natuur heeft een kalmerende werking. Je stress verlaagt en je krijgt weer meer rust in je hoofd. Even een wandeling maken in een groene omgeving of rondom een meertje kan je dan ook uit die functional freeze halen.

5.     Zoek professionele hulp
Als je merkt dat je het alleen toch niet op kunt lossen, of dat er ook signalen van depressie of angst een rol gaan spelen, dan wordt het toch tijd om aan de bel te trekken. Professionals kunnen je dan helpen om je weer bewust te worden van je lichaam en te zorgen voor rust in je zenuwstelsel. Zodat je uiteindelijk ook uit die functional freeze komt.

Bron: Women’s Health