Waarom reality-tv drama jouw aandacht wil

Je kent dat moment. Je zegt tegen jezelf: nog één aflevering en dan ga ik echt slapen. En voor je het weet is het half twee ‘s nachts en zit met een glas wijn ademloos te kijken hoe iemand in Love Is Blind “I do” zegt tegen iemand die ze pas drie weken kent. Je weet gewoon: dit gaat mis. Stiekem houd jij ervan om te kijken naar hoe mensen ruzie maken en situaties steeds erger worden. Gaat er gevochten worden? Nog beter. Ja, wij mensen zijn sensatiezoekers. Het is toch geweldig om met je vriendinnen te appen over wat die ene rode vlag in Temptation Island deed? We lachen, we oordelen en genieten. Maar waarom kicken wij zo erg op roddels van mensen die we niet eens kennen? Moet het altijd maar juicy zijn? Dat heeft alles te maken met je brein.

Je bovenkamer lust wel een portie drama

Laten we eerlijk zijn: reality-tv is de foute ex die je maar niet kunt ontvolgen. Het is dat bakje tiramisu na het avondeten: je wéét wel dat je genoeg hebt gehad, maar toch… nog éën hap. Nog één aflevering. Wanneer we onze favoriete reality-show aanzetten, is er meer aan de hand dan ‘even ontspannen’. Volgens psychologe Chivonna Childs werkt het kijken naar reality alsof je een mini-vakantie neemt. “Je ontsnapt even aan je eigen problemen en ‘loopt mee’ in het leven van iemand anders. Alle spannende dingen die gebeuren activeren het beloningssysteem in je brein. Net als een hond die een snoepje krijgt, wil jij blijven zien wat er gebeurt. Want die dopamine crave je. Daardoor blijf je kijken. Dus ja: elke flirt, ruzie en klap doet iets in je hersenen.

Het strijkt je ego

Je zal dit niet toegeven, maar eerlijk? Na het zien dat zo’n koppel toch uit elkaar valt nadat die vent alweer is vreemdgegaan, laat dat je beter voelen over jezelf. Met jou gaat het dan toch eigenlijk wel goed, als je het daarmee vergelijkt. Jouw beste vriendin heeft ten minste geen mes in je rug gestoken, terwijl jij samen een prijs proberen te winnen. Jij hebt alleen een boze baas en af en toe een rotdag. Wij mensen zijn nou eenmaal gevoeliger voor vergelijking. We kijken niet alleen omdat het leuk is, maar omdat het ons stiekem een goed gevoel geeft. Het vergelijken met andere mensen vindt je brein leuk: het leert ervan. Het prikkelt iets.

Maar waarom moet dat altijd zo juicy zijn?

Kunnen we niet genieten van een lief verhaal waar alles goed gaat en twee mensen verliefd worden? Waarom moet er altijd weer een ruzie ontstaan of het lievelingskoppel van de week uit elkaar gaan? Dat is simpel: we houden niet van saai. Ons brein haakt af bij harmonie. Het wil spanning, ruzie, jaloezie, intrige. In de oertijd betekende emotie dat er iets belangrijks gebeurde. Aka gevaar, status, overleving. En diezelfde oerinstincten worden nog steeds aangezet als iemand in een villa huilt, een tafel omgooit of roept: “Ik ben hier niet voor de volgers!” We willen dat voelen. Emotie maakt dat we opletten. Daarom is een seizoen zonder drama gewoon… meh. In Expeditie Robinson bijvoorbeeld zie je het ook: het gaat allang niet meer alleen over vuur maken of kokosnoten eten. Het gaat om wie met wie samenspant, wie wie verraadt, en wie op het juiste moment iemand het mes in de rug steekt (figuurlijk dan). Ons brein smult van sociale strategie. Het is spanning zonder écht gevaar – en daar zit precies de aantrekkingskracht.

Reality-tv kijken is net roddelen (en dat is goed voor je)

Deze programma’s zijn het moderne kampvuur. Alleen zitten we nu niet bij een roosterend varken voor de vlammen te praten over hoe die ene stinkende holbewoner niet lukte om te jagen, maar met pizza en prosecco voor de televisie. In dit tijdperk waar er steeds minder sociaal contact is, moet je toch iets. En in plaats van te roddelen over de buren, doen we het over wildvreemden met microfoons in hun bikinibroekje. Het oordelen geeft ons een gevoel van controle. Psychologen noemen dat social comparison theory: we hebben van nature behoefte om te weten waar we staan ten opzichte van anderen. Dus ja, we zijn moreel superieur als iemand op tv huilt omdat ze “niet wist dat haar ex met haar beste vriendin zoende in de hottub.” Jij weet tenminste beter. Toch?

En geloof het of niet, roddelen is niet alleen maar slecht. Evolutiebiologen zeggen dat roddelen ooit essentieel was voor overleven. Door over anderen te praten – wie betrouwbaar is, wie niet – hielden we onze sociale groep sterk. Reality-tv is daar de moderne, glimmende versie van. Het is eigenlijk collectief roddelen met een HD-filter en een ring light.

Je zou bijna zeggen dat het een verslaving is

Reality-tv is escapisme met mascara en zonnebrand. Ergens weten we dat we er niets van leren en dat het misschien een beetje vies voelt, maar het is zó menselijk. Het is dé soapserie van het echte leven wat je een dopamineboost geeft van hier tot aan New York. Dat is dus heel menselijk.