Burn out klachten: zo herken je ze

Lig je uren wakker, heb je geen zin meer om leuke dingen te doen en moet je jezelf uit bed slepen om naar je werk te gaan? Mmm… Dat klinkt niet zo goed. ‘Wat heb ik dan?’ hoor ik je al denken. Dat zou kunnen wijzen op een burn-out. Maar wanneer weet je nou écht dat je er een te pakken hebt? Heb je deze klachten langer dan zes maanden? Dan is het tijd om op te letten:

Je bent moe en slaapt slecht

Stress kan veel met je lijf doen. Denk maar terug aan hoe je je voelde vlak voor je rijexamen of een belangrijke toets. Niet fijn, toch? Dus bedenk je maar wat er gebeurt als dit gevoel langdurig aanhoudt. Je gaat vanzelf slechter slapen: je woelt en draait, piekert over alles wat je hebt meegemaakt of ligt gewoon te staren in de duisternis. Door dat slechte slapen ben je elke dag moe – of je nu een drukke dag hebt of gewoon op de bank een film kijkt.

Je emoties vliegen heen en weer

Door het slechte slapen, kun je je emoties minder goed onder controle houden. Je bent sneller boos en vliegt uit je slof om élk klein ding. Je lievelingskoekjes zijn op? Huilen. Je partner praat nét in een andere toon? Schreeuwen. Het gebrek aan slaap maakt je prefrontale cortex minder actief – precies het hersengebied dat je helpt emoties te verwerken. Daardoor komen prikkels harder binnen en stroomt de stress binnen. Je bent eigenlijk aan het dweilen met de kraan open.

Credit: Courtesy of Prime Video
Copyright: © Amazon Content Services LLC

Het voelt alsof je nergens meer controle over hebt

Elke kleine tegenslag is te veel. Alles gebeurt om je heen, maar jij hebt het gevoel dat je er geen grip meer op hebt. Je vrienden spreken met andere mensen af, je boodschappen raken op, de trein is alweer vertraagd, je levert slechter werk in en je leidinggevende spreekt je aan. Alles voelt te veel. En terwijl het lijkt alsof alles instort, voel jij je bevroren. Je wéét dat je dingen moet oplossen, maar je kan het niet. Hoe vaak iemand ook zegt “Ga dan vroeger slapen”, of “Drink kalmerende thee”, of “Werk een dagje minder”. Je kent de oplossingen wel, maar het voelt alsof je ze niet kunt uitvoeren en op pauze staat.

Je onthoudt steeds minder en kan amper concentreren

Al die symptomen stapelen natuurlijk op. Slecht slapen, weinig voor jezelf zorgen, je angstig voelen. Dat heeft allemaal effect op je gezondheid. Door voortdurend stress maakt je lichaam een hoop cortisol aan. Langdurig te veel van dit stresshormoon kan je hippocampus (die je geheugen regelt) overbelasten of zelfs laten krimpen. Wow. Geen wonder dus dat je vergeet waar je sleutels liggen en of je gisteren eigenlijk wel kookroom gehaald hebt. En dat is dus de reden waarom je niet langer dan een kwartiertje een boek kunt lezen.

De dagelijkse dingen lukken je niet meer

Wanneer je geen adrenaline voelt van je dagelijkse dag, ga je je beseffen dat je ineens geen puf meer hebt voor simpele dingen. De container met oud-papier buiten zetten, de zak in de prullenbak bij de wc vervangen. Hij begint al over te stromen met lege wc-rollen, en toch krijg je jezelf niet zo ver dat je ‘m eruit haalt. Reageren op appjes vind je te veel moeite. Dat soort situaties die je voorheen deed zonder erover na te denken, zijn opeens anders.

Je voelt spanning in je lichaam

Zoals ik al zei: stress kan gekke dingen doen met je lijf. Kijk eens naar je houding nu: staan je schouders naar voren? Ben je aan het fronsen? Sta je misschien op je tenen? Bij een burn-out voel je dit keer drie. Je spieren zitten vast, je krijgt hoofdpijn door de spanning, het weinige slapen en doordat je nek en rug vastzitten. Je bent regelmatig duizelig, hebt misschien zelfs wel pijn op de borst. Je hebt snel last van je maag of buikpijn. Dit zijn allemaal signalen dat je niet oké bent. Ook al doe je misschien alsof van wel. Als je dit langer dan zes maanden, dag in dag uit, voelt dan is dat niet goed.

Maar waar komt die burn-out dan vandaan?

Oké, je kent nu de symptomen, maar waar komt die burn-out dan eigenlijk vandaan? Iedereen is weleens gestrest, toch? Zeker. Maar er is een verschil tussen gestrest zijn en een burn-out hebben. Bij een burn-out kun je zelfs van een krantenartikel in tranen uitbarsten. Je zit op de bank, wachtend op een maaltijd terwijl je geen flauw idee hebt wat en wanneer je gaat koken. De supermarkt is om de hoek, maar je hebt geen puf om boodschappen te doen. En bestellen is te ingewikkeld.

Het kost een enorme hoeveelheid aan stress om op die plek terecht te komen. Dit komt vaak door de situatie waarin je je bevindt. Te veel werkuren, vervelende collega’s, een relatie die toch niet zo lekker loopt als dat je dacht of andere privéomstandigheden. Doordat je geen grenzen aangeeft en steeds maar doorgaat, glijdt je stap voor stap dieper in de put. Voor je het weet, zit je vast in de put.

Credit: Courtesy of Prime Video
Copyright: © Amazon Content Services LLC

Wat kun je doen aan een burn-out?

Natuurlijk zijn er miljoenen dingen die je aan een burn-out kunt doen. Daar kunnen we een heel artikel aan wijden (en dat hebben we ook gedaan!), maar laat ik het nog even kort voor je samenvatten. Dan hoef je niet nog een extra stap te zetten.

• Geef je grenzen aan. Het is heel moeilijk, maar als je iets niet lukt dan lukt het niet. Je bent er blijkbaar gevoelig voor, dus je kan beter op tijd zijn dan dat je weer in een burn-out terecht komt.
• Onthoud even pauzes te nemen. Tijdens je werkdag doe je wel vaker een lunchpauze, maar neem echt op de dag meer momenten als dit kan. Ga vaker even zitten en drink een bakkie thee. Lees even tien minuten in je boek, loop even een rondje. Laat je hond uit. Het hoeft niet veel tijd te kosten, maar dit kan wel je stress verminderen.
• Ga niet gek doen en je agenda volplannen. Je bent overspannen geraakt om een reden, dus het is niet de bedoeling tachtig afspraken te plannen wanneer je je iets beter voelt. Wissel dit af met rustdagen, die heb je echt nodig.