Dit is waarom jij je zó ellendig voelt tussen kerst en nieuwjaar

Ja mensen, het zit er weer op. We hebben Sinterklaas en kerst overleefd. De decemberperiode voelt vaak als een marathon zonder eindstreep. Het begint met het vieren van Sinterklaas, waar jij cadeautjes voor moet kopen, schoenen vullen, surprises maken én een pro-dichter worden. Dat is al druk, en wanneer dat net erop zit, komt kerst ineens de boel omverschoppen. Je moet verlanglijstjes gaan interpreteren, vijfgangendiners plannen, boodschappen doen, koken voor een leger terwijl je zelf al moe bent en ook nog eens voor de meeste kerstcadeaus zorgen. Al die stress bouwt zich op en op en na 26 december is het ineens… stil.

Kerst is voorbij, maar oud en nieuw is het nog nét niet. Die zes dagen ertussen voelen als een soort koortsdroom waarin tijd anders loopt. Je hoeft misschien nog niet te werken, of je werkt vanuit huis, maar echt ontspannen lukt ook niet. Na al die decemberdrukte voel je je misschien wat prikkelbaar of, eerlijk? Een beetje verloren. Wat moet je nou weer aan met deze dagen? En waarom voel je je eigenlijk zo? Ik heb goed nieuws: je bent niet gek en nee, het ligt niet aan jou. Dat leg ik wel even uit.

Waarom deze periode zo gek aanvoelt

Je kent wel het fenomeen dat januari maanden lijkt te duren? Hetzelfde geldt voor die dagen tussen kerst en nieuwjaar. Dit zijn een beetje ‘lege’ dagen waarop je niet echt meer iets gepland hebt, maar je ook niet niks kunt doen. Dit is het moment waarin meerdere mentale processen tegelijk botsen. Tijdens de hele maand leef jij naar iets toe. Je agenda zit vol en je hoofd ook. Er is sociale druk om alles perfect te doen, emotionele verwachtingen loeren om de hoek en je hebt constant het gevoel dat je ‘nog even moet volhouden’ tot de kerst erop zit. Zodra dat zo is, valt die spanning ineens compleet weg. En wat gebeurt er als spanning wegvalt? Juist: je lichaam krijgt eindelijk de ruimte om te voelen hoe moe je eigenlijk bent.

Psychologen leggen uit dat dit een klassiek voorbeeld is van een stress-release-effect. Je functioneert een tijd op adrenaline en cortisol; wanneer deze dalen, voel je de klap pas echt. Je gaat je dus heel vermoeid voelen, je wordt somber én een partij prikkelbaar. Dat verklaart waarom je je niet meteen opgelucht voelt dat alle ‘heisa’ voorbij is, maar je je eerder leeg voelt. Daarnaast is het ook zo dat al die structuur die je het hele jaar hebt, ineens verdwenen is. Ons brein is dol op voorspelbaarheid en deze dagen hebben dat niet. Het is geen ‘echte’ vakantie, maar ook geen werkweek. Tijd verliest dus een beetje betekenis. Maandag voelt als zondag en donderdag als dinsdag. Dat kan een licht desoriënterend gevoel geven, waardoor jij je onrustig en doelloos voelt.

Deze ‘overgangszone’ kan oncomfortabel voelen. Kerst staat voor afronding: familie, tradities en terugkijken op het jaar. Oud en nieuw draait om vooruitkijken naar je toekomst. Die dagen daartussen kunnen dus verwarrend zijn. Daarom voelen al die ‘volgend jaar ga ik het anders doen’-ideeën nog wat te groot. En ja, het is echt: het gebrek aan licht zorgt ervoor dat jij je niet zo goed voelt. Die korte, lichte dagen en lange, donkere avonden zorgen ervoor dat je minder serotonine aanmaakt. Geen wonder dat je liever onder een dekentje kruipt dan vol frisse motivatie het nieuwe jaar induikt.

Wat je tegen die einde december-dip kunt doen

Allereerst: stop met denken dat je iets móét voelen. Het is oké als jij gewoon op de bank wat leuke romcoms wilt kijken en je je helemaal niet druk wilt maken over je goede voornemens. Deze dip komt niet doordat jij zwak bent, maar omdat je gewoon een intense periode hebt meegemaakt. Wat je kunt doen om deze dagen zo goed mogelijk door te komen? Daar heb ik wat tips voor.

1. zorg voor een mini-structuur
Het is dus niet de bedoeling dat je deze dagen gaat volplannen. Laat de rust er zijn en houd geen strak schema of productiviteitsdoelen aan. Zorg voor kleine ankers in je dag. Ga bijvoorbeeld elke dag een vaste wandeling maken, eet elke ochtend hetzelfde ontbijt of zorg dat je elke middag even één keer buiten komt. Deze kleine dingen zorgen ervoor dat je brein wat meer houvast heeft.

2. verlaag je sociale verwachtingen
Je hoeft echt niet elke dag mensen te zien of ‘het maximale uit je vrije dagen te halen’. Het is natuurlijk heel leuk om je huis een intense deep clean te geven, maar als jij daar geen puf voor hebt, moet je het ook niet doen. Je moet juist even wat rust nemen en jezelf laten ontprikkelen. Netflixen met nul ambitie? Dat is nu gewoon doktersadvies.

3. wacht met de goede voornemens
Ik snap dat jij staat te springen om jezelf opnieuw uit te vinden, maar je kunt beter even wachten. Je hoeft niet op 29 december een verhuizing te regelen en een nieuwe sportroutine te bedenken. Dat komt allemaal wel in het nieuwe jaar. Zie deze dagen als een mentale pauze; je mag best reflecteren en een visionboard maken, maar je bent niets verplicht.

Dus als jij je een beetje ellendig voelt terwijl de kerstboom nog staat en het nieuwe jaar al op de stoep staat: je bent niet gek. Deze dagen zijn gewoon raar, en dat kunnen we maar beter accepteren.