Dit is waarom vrouwen de fouten van knappe mannen sneller vergeven
Zo werkt het halo-effect
We herinneren ons allemaal nog de foto’s van Rihanna vol blauwe plekken na de mishandeling door Chris Brown; en dat was slechts een van de beschuldigingen aan het adres van de rapper. Toch weet hij nog steeds stadions uit te verkopen en wordt hij door duizenden fans wereldwijd aanbeden; vanwege zijn muziek, maar zeker ook zijn uiterlijk. Hoe kan het dat mensen lijken te vergeten wat hij heeft gedaan? Dit kan volgens psychologen komen door het halo-effect.
Wat is het halo-effect?
Het halo-effect komt uit de psychologie en betekent dat één karaktereigenschap van iemand bepalend kan zijn voor hoe je alles rondom die persoon beoordeelt; ook als de andere kenmerken helemaal niets met elkaar te maken hebben. Het laat zien waarom een eerste indruk zo bepalend kan zijn. Valt bij een ontmoeting vooral iemands knappe uiterlijk op, dan kan dat ervoor zorgen dat je de persoonlijkheid en het gedrag van diegene daarna ook sneller positief zult vinden. Ook als die persoon vervolgens een fout begaat, hoe groot dan ook, zul je daar wat minder zwaar aan tillen.
Bestaat er ook een negatief halo-effect?
Waar een positieve eerste indruk een blijvend effect kan hebben, werkt dat andersom hetzelfde. Er bestaat namelijk ook een negatief halo-effect, ook wel het horn-effect genoemd. Leer je iemand kennen en is diegene qua uiterlijk niet jouw type, dan kan dat ook weer bepalen hoe je andere eigenschappen van die persoon later zult beoordelen. Volgens onderzoek van de Eastern Kentucky University zal iemand in dat geval vaak ook zwaarder worden gestraft dan iemand die wel als knap wordt beoordeeld. “De onaantrekkelijke man wordt tot op zekere hoogte getolereerd; onaantrekkelijkheid is oké totdat hij zich misdraagt,” aldus onderzoeker Jeremy Gibson.
Zo beïnvloedt het halo-effect jouw liefdesleven
Het halo-effect kan op verschillende manieren effect hebben, bijvoorbeeld op je liefdesleven. De eerste ontmoeting tijdens een date kan meteen al bepalen hoe groot de kans is dat er een vervolg zal komen. Maar dat is niet altijd iets goeds. Als iemand qua uiterlijk helemaal is wat je had gehoopt, kan dat ervoor zorgen dat je red flags daarna sneller negeert. Door dat positieve idee dat zich in je hoofd vormt, heb je misschien niet door dat iemand heel erg opdringerig is. Ook op datingapps kan dat gebeuren. Ben je gecharmeerd van iemands foto’s, dan zul je de tekst op het profiel niet zo aandachtig lezen en het dus ook niet opmerken als daar beschrijvingen bij staan die je totaal niet aanspreken. Vallen de foto’s minder in de smaak, dan weegt die tekst ineens een stuk zwaarder.
Wat het halo-effect doet op de werkvloer
Ook voor kansen op de werkvloer kan het halo-effect bepalend zijn. Wie met een netjes verzorgde outfit en een foutloos cv binnenkomt bij een sollicitatie, heeft niet alleen een grotere kans de baan te krijgen, maar zal later in zijn carrière daar ook nog voordelen van hebben. Een motivatiebrief zonder spelfouten wekt het idee dat je nauwkeurig werkt en dat het qua intelligentie ook wel goed zit. Andere werknemers zullen dan sneller bij je aankloppen met een vraag, ook al werk je er pas net. Als je zelf zo’n positief beeld over een collega hebt, ben je ook eerder geneigd om op iemand te vertrouwen, misstappen of onrealistische ideeën sneller te negeren en hun mening zwaarder te laten wegen dan misschien goed is.
Zo bescherm je jezelf tegen het halo-effect
Het halo-effect kan je beoordeling van mensen op een verkeerde manier beïnvloeden en er dus voor zorgen dat je grote misstappen en red flags gaat negeren. Gelukkig zijn er een aantal stappen die je kunt zetten om hier mee om te gaan en om te zorgen dat je mensen beter kunt inschatten.
1. Wees je bewust
Stap één is eigenlijk niet meer dan je bewust zijn dat het halo-effect bestaat en dat het dus kan bepalen hoe je mensen beoordeelt. Na een eerste ontmoeting is het goed om even stil te staan bij wat je indruk van iemand is en of daar vooroordelen door ontstaan. Wees je ook bewust dat iemands uiterlijk bijvoorbeeld niets zegt over hoe iemand met anderen omgaat of hoe slim iemand is.
2. Neem de tijd
Probeer je oordeel over iemand en iemands gedrag niet meteen te vormen. In het geval van een date mag je dus ook best even de tijd nemen om te bepalen wat je nu echt van iemand vindt en of er een tweede afspraakje in zit of juist eerst wat langer daten voor je die volgende stap zet. Even wat tijd en afstand nemen zorgt ervoor dat je alles rustig op een rijtje kunt zetten en niet op basis van één situatie of een eerste indruk grote keuzes gaat maken.
3. Werk in stappen
Om het halo-effect tegen te gaan kan het helpen om eerst een aantal stappen in je hoofd te doorlopen voordat je keuzes gaat maken. Ben jij degene die een sollicitatie afneemt, bepaal dan een lijst met criteria voor je kandidaten. Dit zorgt ervoor dat je eerst goed nadenkt en wat punten afvinkt voor je een knoop doorhakt. Ook wat betreft het daten mag je best een lijstje met eisen hebben. Zo kun je beter inschatten of iemand bij je past en zie je red flags niet over het hoofd. Ook hierbij gaat het om langer nadenken over je oordeel en niet uitgaan van één indruk.
Je bent je misschien niet altijd bewust dat je denkt volgens het halo-effect, en dat is ook oké. Maar juist daarom is het goed om niet te snel te oordelen en je bewust te zijn van waarom je op een bepaalde manier over iemand denkt. Een eerste indruk vormen we allemaal, maar die moet later ook nog kunnen worden bijgesteld; zowel in de positieve als negatieve zin. Dat is niet alleen beter en eerlijker voor de ander, maar ook zeker voor jezelf.
