Ik ging naar Wicked For Good en dit is waarom je het moet zien

Oké, oké, niet iedereen houdt van musicals. You either love it or you hate it, maar Wicked? Deze musicalfilm is geweldig als je het mij vraagt. Misschien ben ik een beetje biased, want ik moest bij het vorige deel al huilen bij de introscene van No One Mourns the Wicked. Dus ja, toen deel twee uitkwam, rende ik nog net niet naar de bioscoop. Ik keek hier het hele jaar naar uit en in mijn ogen was dat het echt waard. Waarom je deze film moet zien? Nou, het zou je verbazen, maar dit is echt een film over vriendschap met een tikkie politiek. Want yes: Wicked For Good is echt een politiek getinte film en het is precies wat wij nodig hebben.

Ik ben changed for good, want als je dacht dat dit een simpele ‘silly’ film is over twee heksen, dan heb je het goed mis. Het gaat over ons morele kompas en hoe wij mensen zo overduidelijk van alles geloven als dat aan ons voorgeschoteld wordt. En dat niet alleen: we zien wat echte vriendschap is. Hoe je elkaar pijn kan doen, kunt vergeven en het beste in elkaar naar boven haalt, want die vriendschap staat echt centraal. Deze film is een portret van de gevoelens die de musical al meer dan twintig jaar bij fans over de hele wereld naar boven brengt.

Even een recap: hier gaat Wicked For Good over

Het is natuurlijk een jaar geleden dat deel één uitkwam, dus mocht je het vergeten zijn, dan fris ik je geheugen wel even op. In het eerste deel zagen we hoe Elphaba (Cynthia Erivo), een outcast door haar groene huidskleur, toegelaten wordt op Oz’ magische school. Door haar krachten krijgt ze de kans om The Wizard, ja die van Oz (Jeff Goldblum), te ontmoeten. Hier komt ze erachter dat hij helemaal geen tovenaar is en allerlei trucs doet om iedereen voor te liegen. Naast dat bedrog zorgt hij er ook voor dat alle pratende dieren onderdrukt worden. Op het laatste moment in de eerste film besluit ze tegen de tovenaar te werken. Zij en haar beste vriendin Glinda, voorheen Galinda (Ariana Grande), scheiden hun wegen als ze beiden voor de ‘andere kant’ kiezen.

In deel twee gaan we verder (goh, Laudonne, wat logisch) waar deel één gestopt is. Net als in de musical zien we hoe Glinda inmiddels ‘Glinda the Good’ is en het paradepaardje van de tovenaar en Madame Morrible (Michelle Yeoh) is. Zij moet het positieve punt in Oz zijn, om alle aandacht van Elphaba af te houden. Zij en haar vriend Fiyero (Jonathan Bailey) moeten laten zien dat Elphaba echt ‘wicked’ is, terwijl ze eigenlijk achter haar staan. Dit deel is het grote showpiece van de musical: Elphaba die de tovenaar probeert te verslaan, Glinda die probeert alles goed te laten komen en haar beste vriendin te redden, en Fiyero, die eigenlijk verliefd is op Elphaba en haar koste wat kost wil helpen.

Oké, maar waarom is deel twee zo goed dan?

In mijn ogen is dit wanneer shit gets real. We zitten niet meer op school: er is een oorlog uitgebroken. Of beter gezegd: een heksenjacht. Er is geen tijd meer om naar de Ozdust Ballroom te gaan en tijd te spenderen met vrienden. Elphaba is op de vlucht, terwijl ze een corrupte regering probeert omver te blazen. Precies dát is wat ik zó goed vind aan deze film: het is een politiek statement. Nu weet ik zeker dat er van die ventjes met een mannen-podcast met hun ogen rollen, maar laat mij nou maar even spreken en de waarheid zeggen. Wicked For Good is een antifascismefilm. De tovenaar van Oz is een fascist: hij heeft een politieke ideologie (anti-dieren) en doet alles om zijn macht te pronken. Met legers, met de vliegende apen die hij als spionnen gebruikt, en dan heb ik het nog niet eens gehad over de dieren die hij als slaaf gebruikt om de gele stenen weg aan te leggen. Hij stelt zijn eigen belangen en die ‘van Oz’ boven individuen.

Kijk maar eens naar Nessarose (Marissa Bode, Elphaba’s zus), die zomaar met één blik ervoor zorgt dat Munchkins niet zonder vergunning mogen reizen. Ze misbruikt haar macht als nieuwe gouverneur voor haar eigen belang: Boq moet bij haar blijven. Er is overal censuur en propaganda in Oz: luister maar eens naar One Short Day. Dat zegt alles. Elphaba vecht tegen dit systeem. We zien hoe makkelijk wij mensen eigenlijk vallen voor de simpelste leugens. Iedereen ging ervan uit dat de tovenaar echt ‘de tovenaar van de voorspelling’ was, en hij ging er gewoon in mee. Het leert ons dat ook jij verleid wordt in een web van valse leugens en beloftes, keer op keer. Hoe onschuldige mensen de schuld krijgen en de echte helden in slechteriken veranderd worden, zodat de echte slechte mensen in een goed daglicht blijven staan. Dat geeft de tovenaar zelf toe in het nummer Wonderful: “Een man wordt een verrader of bevrijder genoemd. Een rijke man is een dief of een filantroop. Is iemand een indringer of juist een nobele kruisvaarder? Het hangt er allemaal vanaf welk label blijft plakken. Er zijn maar heel weinig mensen die zich prettig voelen bij die morele dilemma’s, dus we doen alsof die niet bestaan.”

Behalve dat deze film ons dus, net als het boek 1984, wat goede waardes meegeeft, is deze film dé symbolisatie van vrouwenvriendschap. Dat klinkt misschien zoetsappig, maar er is een reden waarom zoveel mensen van deze musical – en nu ook de films – houden. Niemand is zomaar slecht en iedereen verdient liefde en vriendschap. Dat zien we zo sterk. Waar Glinda en Elphaba eerst elkaars bloed kunnen drinken, worden ze hele goede vrienden. Zij zijn van die mensen die compleet verschillend zijn, maar wel elkaar echt zien. Glinda zette altijd een masker op om zo ‘populair mogelijk’ te zijn. En Elphaba? Het is overduidelijk dat zij door iedereen gezien wordt als een monster of iets vies. De twee vriendinnen leren van elkaar te houden en elkaar te supporten.

In deel twee wordt die vriendschap uit elkaar gerukt wanneer ze beiden een ander pad besluiten te slaan. Hoewel hun meningen verschillen over hoe ze het systeem kunnen veranderen, blijven ze van elkaar houden. En die liefde zie je zo sterk. Je ziet Glinda echt struggelen met of ze voor haar imago gaat of haar hart volgt. En dat hart leidt naar Elphaba. Hun vriendschap, dat liefdesverhaal, is het mooiste van allemaal. Kijk dus niet gek op wanneer mensen om je heen ineens in huilen uitbarsten bij het nummer For Good. Want, no spoilers, maar… dat breekt je.

De film zit zo goed in elkaar

Het verhaal is goed, maar buiten dat om is er zoveel gedaan aan het setdesign, de kostuums én de storytelling. Hoewel er kritiek is dat deze film minder spectaculair is, minder goede nummers heeft en somberder is – is juist dat de bedoeling. Deze film is niet bedoeld als stand-alone, maar als een vervolg dat donkerder is. Ze hebben bijvoorbeeld Glinda een complexere ontwikkeling laten doorgaan dan in de originele musical. Daarnaast voelt het verhaal zo echt doordat er amper CGI gebruikt is. De overgrote sets zijn allemaal echt gemaakt. Ja, ook het grote tulpenveld, Elphaba’s boshuis en Oz. Dat voel je gewoon: dat de wereld zo tastbaar, rijk en levendig is. En Ariana’s en Cynthia’s acteerkunsten maken het helemaal af. En zelfs als je normaal geen musicalfan bent, werkt dit deel door de spanning, de politieke lading en de visuele wereldbouw zó goed dat het meer voelt als een episch fantasy-drama dan als een traditionele musical.

Ik kan nog uren doorgaan, dus laat ik maar stoppen. Als je het aan mij vraagt: ja, je moet deze absoluut zien. Al is het alleen maar om Ariana The Girl in the Bubble en Cynthia No Good Deed Goes Unpunished in IMAX te horen zingen. Want deze performances zijn echt life changing. Pak je tissues en Elphaba-popcornhoed, want die ga je nodig hebben.