Is je ex een narcist? Doe de grote narcisme-checklist

Ergens halverwege het verwerken van je break-up, terwijl je de zoveelste aflevering van Love Is Blind zit weg te snotteren, komt die ene vriendin met dé zin. “Schat, hij is gewoon een narcist.” En poef, daar gaat-ie: het stempel. Maar is hij dat ook echt?

Want – kleine nuance – niet elke klootzak is automatisch een narcist. Soms is iemand gewoon een ijskonijn met bindingsangst, een overgeïnteresseerde Tinderfanaat of gewoon een eikel. Narcisme, het échte werk, is een psychische stoornis. Een diagnose waar je een psychiater (en negen officiële criteria) voor nodig hebt. En guess what? Dat heeft slechts één procent van de bevolking daadwerkelijk.

Narcisme als modewoord

Toch lijkt het wel alsof iedere ex de afgelopen jaren gepromoveerd is tot ‘narcist’. Je hoeft maar ‘emotioneel onvolwassen’ of ‘onhandig met empathie’ te zijn en hoppa: je zit in de N-club. En dat is gevaarlijk, want het verwatert de echte betekenis van narcisme. Terwijl dat, laat ik het zacht zeggen, geen gezellige diagnose is.

Maar als jij nog steeds ’s nachts ligt te woelen omdat hij je in je hoofd gek maakte terwijl jij dacht dat je verliefd was, dan zou het zomaar kunnen dat je iets meer hebt meegemaakt dan een onhandige date.

De grote narcisme-checklist

Dus… even tussen jou en mij. Scoorde jouw ex hoog op deze punten?

• Hij zette zichzelf altijd op een voetstuk. En jij mocht applaudisseren.
• Hij voelde je verdriet niet – sterker nog, het irriteerde hem.
• Hij had applaus nodig voor álles. Zelfs voor het uitruimen van de vaatwasser (die hij overigens nooit deed).
• Hij draaide de waarheid alsof het een aflevering van Temptation Island was.
• Jij voelde je altijd schuldig. Hoe dan ook. Altijd.
• Hij wist precies hoe hij je gek kon maken, met een glimlach.
• Eerst tilde hij je op een sokkel, daarna trapte hij je er net zo makkelijk vanaf.
• “Iedereen zegt dat jij moeilijk doet.” Echt iedereen? Jep, volgens hem wel.
• Hij was altijd het slachtoffer. Altijd. Jij was de boeman.
• Hij had nul echte vrienden. Alleen fans. Of exen die “nog steeds gek op hem waren.”

Tikt hij er acht of meer aan? Dan mag je best even met terugwerkende kracht een diepe zucht slaken. Grote kans dat jij een relatie had met een narcist. En nee, dat ligt niet aan jou.

Waarom het zo ingewikkeld voelt

Een narcist begint vaak als droomman. Charmant, geestig, attent – the full package. Het is pas als je al tot over je oren bent, dat hij begint te draaien. Wat ooit een liefdevolle relatie leek, wordt een emotionele mindfuck. En voordat je het weet ben jij veranderd in een versie van jezelf die je niet meer herkent.

Je twijfelt aan je geheugen, je gevoel, je intuïtie. En het ergste? Je voelt je schuldig dat je hem mist. Jep, narcisme is next-level manipulatie. En dat werkt dus ook nog. Vervelend hè?

Wat je vooral niet moet doen

• Proberen hem te redden, veranderen of begrijpen. Don’t.
• Zijn stories blijven volgen alsof je je eigen detective bent.
• Jezelf verwijten dat je er zo lang in bent gebleven.

Wat dan wél?

• Praten. Met een vriendin, therapeut of je moeder (die had toch altijd al gelijk).
• Lezen over narcisme (de échte versie).
• Een social detox. Vooral van hém.
• Onthouden: jij bent niet dom. Jij bent lief. En dat werd misbruikt.

Herken jij deze uitspraken?

Vijf zinnen die je vrijwel zeker uit de mond van een narcist hoort:

• “Jij bent veel te gevoelig.”
• “Dat heb ik nooit gezegd.”
• “Ik deed het alleen maar uit liefde.”
• “Iedereen vindt dat jij moeilijk doet.”
• “Zonder mij red jij het niet.”

Als je nu met je ogen rolt omdat je deze zinnen letterlijk hoort in je hoofd… girl, it’s time to go.

Kader: beroemde narcisten (volgens de geruchten)

Disclaimer: Wij zijn geen psychiaters, maar deze bekende namen worden online vaak genoemd in de ‘narcisten-spotlijst’.

• Donald Trump – Grootheidswaan, geen empathie en continu “ik, ik, ik.”
• Kanye West – Geniaal? Absoluut. Maar z’n ego krijgt nauwelijks door de deur.
• Lance Armstrong – Manipulatie, bedrog én slachtoffer spelen tegelijk? Check.
• Christian Grey (fictief, maar toch) – Over controle en emotionele afhankelijkheid gesproken…

Tot slot

Twijfel je nog steeds? Op Psychology Today kun je een zelftest doen. Geen officiële diagnose, maar wél een startpunt.

En weet: een narcist herkennen is stap één. Hem achter je laten – dát is pas kracht.