Zo spot je een échte narcist en ontwijk je ze als de pest

Soms lijkt het alsof narcisten deze wereld regeren. Trump, die alleen maar perfect over zichzelf denkt en daardoor oorlog na oorlog begint omdat ‘hij ze toch wel kan fixen’, Kanye West, die zichzelf vergelijkt met Michelangelo en zelfs, ja echt, Mariah Carey. Veel celebs en mensen in machtspositie zijn narcisten, maar jij kunt ze ook in jouw dagelijks leven tegenkomen. Als collega’s, vrienden, familieleden en misschien zelfs in het liefdescircuit. Daarom is het goed om te weten hoe je nou echt een narcist spot en dan heel hard van ze weg kunt rennen. Pak je notities erbij, want je hebt huiswerk: dit is narcist spotten 1.0.1.

Onthoud deze red flags

Helaas lopen narcisten niet rond met een bordje waarop “Let op, emotionele chaos” staat. Het zijn mensen die in het begin juist allesbehalve narcistisch lijken. Ze zijn aardig, hebben een hoop charisma en weten precies wat ze moeten zeggen. Eigenlijk lijken ze de ideale match, maar na een tijdje gaat dat masker af. En ja… dan zit je eraan vast. Een typische narcist denkt heel goed over zichzelf, wil bewonderd worden en heeft geen empathie voor anderen. Bijvoorbeeld die ene jongen in je klas die uren in de spiegel kon kijken of zijn haar wel goed zat. Of een pestkop die anderen gebruikt om zijn eigen doelen te bereiken. Die opgeblazen egoïsten herken je aan een paar dingen:

1. Love bombing

Zoals ik al zei, laten die narcisten op het eerste oog niet merken hoe zij denken. Ze plannen de date, onthouden welk drankje jij lekker vindt en komen op magische wijze met een performance waar jij nog dagen van wakker ligt. Het lijkt alsof het de perfecte persoon voor jou is. Dit is de ware en ze hebben nog nooit iemand zoals jij ontmoet. Na twee weken weten zij het zeker: jij bent het. Dat klinkt leuk, maar dit is een typisch verkooppraatje; ze hopen dat jij als een vlieg in hun spinnenweb loopt. Na allerlei cadeautjes, tripjes naar andere steden en de beste dates begint het drama. Die love bombing aan het begin is een rode vlag dat je met een narcist te maken kunt hebben.

2. Obsessieve egoïsten

Stelt jouw date geen vragen? Dan hoeft het nog niet per se een narcist te zijn, maar mensen met deze stoornis praten wel heel graag over zichzelf. Alles wat zij doen is perfect. Om het plaatje te verkopen, stellen ze jou wel vragen, maar uiteindelijk komt het gesprek toch weer terug bij hen. Eenmaal na de datingfase ga je erachter komen dat jij alles verkeerd doet en zij nooit. Zij weten nét een betere manier om de was op te vouwen en jouw mening? Die is verkeerd. Precies dat gedrag kan iets zijn wat jou op het goede spoor zet, a.k.a. wegrennen.

3. Ze nemen geen verantwoording

Die narcisten denken dat ze altijd gelijk hebben, dus ze gaan echt niet op hun knieën vallen en sorry zeggen. Als er iets misgaat, komt dat niet door hen. Jij hebt het gewoon verkeerd begrepen, waardoor alles in de soep loopt. Of het is de schuld van anderen: jouw ouders zijn gewoon gekke mensen die niet weten hoe de wereld in elkaar zit. Maar hun fout? Dat is het nooit. Het is altijd jouw schuld.

4. Die charmeur is kil vanbinnen

Je kunt een narcist goed herkennen aan iemand die een rol speelt. Buitenshuis is het de perfecte schoonzoon of schoonpartner. Diegene lacht met iedereen, weet altijd een praatje te maken en heeft ook verstand van zaken. Die persoon bestelt de allerbeste wijn en kan de mooiste verhalen vertellen. Jij wordt de lucht in geprezen als de allerbeste partner ooit, maar wanneer jullie thuiskomen, verdwijnt dat als haar in een doucheputje. Dan gaat het over die rare opmerking die je maakte, of de jurk die te laag uitgesneden is. Waar anderen alleen een grappenmaker zien, weet jij beter. Iemand die altijd kritisch is, jou controleert en gewoonweg gemeen is. Heeft jouw partner twee gezichten? Dan heb je misschien met een narcist te maken.

5. Grenzen bestaan niet

Het woordje nee staat niet in het woordenboek van een narcist. Zij proberen jou net zo lang te manipuleren totdat je van gedachten verandert. Ze gaan victim blamen, oftewel het slachtoffer uithangen. “Oh, wat ben ik toch zielig na een lange werkdag. Ik kan écht niet de vaatwasser uitruimen. Dat kan jij trouwens toch veel beter, ik zet altijd de glazen op de verkeerde plek.” Door een urenlange speech ga jij echt geloven dat het geen zin heeft en dat jij maar beter de vaat kunt doen. Dit geldt voor alles: voor seks, afspraakjes en zelfs je uitspraken. Alles mag, maar alleen als het hun regels volgt.

Hoe je een narcist dan kunt vermijden

Jij trapt snel in de val van een narcist omdat ze beginnen als droomscenario’s. Ze geven precies wat jij mist in het leven. Aandacht, bevestiging die je nooit van je vader kreeg en spanning. Je gaat dingen beleven die je anders nooit deed: verre reizen, picknicken, dingen die je ex nooit met je deed. Alles lijkt perfect en langzaam trekken ze het tapijt onder je vandaan. Toch kun je een aantal dingen doen om ze te vermijden.

1. Vertrouw je onderbuikgevoel

Gaat iemand te snel? Zegt iemand dat-ie van je houdt na de tweede date? Dan kan dit al een signaal zijn dat die persoon toch niet voor jou bestemd is. Jouw lichaam weet veel eerder of iemand goed voor je is dan jij denkt. Ben je supernerveus en wil je alleen maar spugen voor die derde date? Dan weet jouw maag dat er iets niet klopt. Krijg je ineens gekke break-outs en zit je onder de puisten? Dat zijn waarschuwingen.

2. Test grenzen

Probeer eens eerder aan te geven dat je iets niet wilt. Duik niet na een eerste date het bed in. Stel een afspraak uit, maak een verkeerde opmerking over iemands haar. Echt: test the waters. Als je merkt dat iemand het moeilijk vindt om de controle los te laten en boos wordt, dan weet je eigenlijk al dat het alleen maar erger kan worden.

3. Zet die roze bril af

In de eerste verliefdheidsfase word je blind. Dat weet ik als de beste, maar toch is het belangrijk om die roze bril eens af te zetten. Als iets je opvalt, bespreek het dan met je vrienden of je ouders. Zij kennen je het best en wensen je ook een happily ever after toe. Kijk kritisch naar iemands gedrag: behandelt die persoon je écht goed, of heeft-ie gewoon een knappe kop? Check je ‘feedback’ bij bekenden en maak daarna een voor- en nadelenlijst. Door er even van een afstand naar te kijken, ontdek je misschien wel dat je toch geen vierde date wilt.

Kijk, een narcist spotten is geen exacte wetenschap, maar hoe beter jij de signalen kent, hoe kleiner de kans is dat je jezelf kwijtraakt. Iemand die echt goed voor je is, laat je nooit zo twijfelen. Hoe beter jij jezelf voorbereidt, hoe sneller je van een narcist afkomt. En de volgende keer? Herken je ze uit duizenden. Dat scheelt je tijd om zo snel mogelijk weg te komen.

Beeld: NICOLE RIVELLI/NETFLIX