Science says: zo wordt jouw kind profvoetballer

Toen ik las welke sterrenbeelden het Nederlands elftal domineren, en welke twee volledig ontbreken (je leest alles hier), dwaalde ik af van waar het artikel eigenlijk over ging. In plaats van aan onze voetballers dacht ik aan iets dat ik ooit voorbij heb zien komen: tactisch baren.

Het klinkt een tikje vulgair, maar het betekent simpelweg dat toekomstige ouders bewust plannen wanneer hun kind geboren wordt om de kans op succes later in het leven te vergroten. Dit is niet bedacht door mensen die hun beslissingen laten afhangen van Mercurius die weer eens in retrograde staat. Economen, onderwijskundigen en sportwetenschappers staan aan de kant van deze type-A planners.

Want hoe gek het ook klinkt: een kind dat in de juiste maand geboren wordt, heeft daadwerkelijk een grotere kans om later voor Oranje te spelen.

Waarom januari wint van december

Dat heeft alles te maken met iets wat onderzoekers het relative age effect noemen. Het zit zo: kinderen worden bij voetbal meestal ingedeeld op geboortejaar. Een kind dat op 2 januari wordt geboren, zit dus in dezelfde lichting als een kind dat op 30 december wordt geboren. Op papier scheelt dat minder dan een jaar, maar in de praktijk kan dat op jonge leeftijd een wereld van verschil maken. Dat is ook de reden dat moeders (tot grote frustratie van heel TikTok) de leeftijd van hun kind tot ver na de eerste verjaardag in maanden blijven uitdrukken: “Ze is 38 maanden.” Nee Janneke, ze is drie. Maar mama Janneke heeft wel een punt. Een kind van acht dat over twee maanden negen wordt, is vaak groter, sterker en sneller dan een leeftijdsgenoot die net acht is geworden. Handige kwaliteiten in een toekomstig profvoetballer, en dat weten trainers en scouts ook. Kinderen die die extra maanden met zich meedragen, worden vaker geselecteerd voor talententeams, krijgen betere begeleiding en brengen minder tijd door op de bank aan de zijlijn. Dus als je droomt van een kind dat later een Ballon d’Or-speech geeft, kun je misschien beter eerst een kleine rekensom maken.

Ook de juf trapt erin

De voordelen van een relatief “oud” kind stoppen niet bij voetbal. Hetzelfde effect is terug te zien in hockey, tennis, ballet – eigenlijk overal waar kinderen op jonge leeftijd worden geselecteerd. Maar ook op school blijken die extra maanden verrassend veel waard. Oudere leerlingen binnen hun klas krijgen vaker hogere beoordelingen, worden sneller als slim gezien en stromen vaker door naar hogere onderwijsniveaus. Een kind dat net iets verder is met rekenen, lezen of stilzitten, wordt al snel gezien als een sterke leerling. Terwijl een jonger klasgenootje soms gewoon nog een paar maanden nodig heeft.

Voor wie er net te laat bij is

Voor de ouder die niet aan tactisch baren heeft gedacht, maar alsnog het maximale uit de peuter wil halen, bestaat er gelukkig een alternatief: academic redshirting. Het fenomeen komt oorspronkelijk uit de Amerikaanse sportwereld. Een redshirt was een student-atleet die een jaar niet meedeed aan wedstrijden om eerst flink te trainen. Die atleten droegen tijdens trainingen vaak een rood shirt, vandaar de naam. Nu heeft de term een tweede leven gekregen onder ambitieuze ouders, voornamelijk in de Verenigde Staten. Academic redshirting betekent dat ouders hun kind een jaar later aan de kleuterschool laten beginnen, zodat het kindje de oudste van de klas is. Het idee is dat extra tijd voor sociale, emotionele, intellectuele of fysieke ontwikkeling later afbetaalt.

Dus wanneer moet je bevallen?

Dat is natuurlijk de vraag waar iedereen stiekem op zit te wachten. Als je puur kijkt naar wat de wetenschap zegt over leeftijdsvoordelen, dan lijkt een geboorte vroeg in het jaar voordelen te bieden op het gebied van sport en onderwijs. Maar voordat iedereen nu de agenda erbij pakt: die voordelen zijn uiteindelijk klein vergeleken met factoren als talent, gezondheid, opvoeding, motivatie en simpelweg geluk. Anders zouden alle januari-baby’s profvoetballer worden en alle decemberkinderen eindigen op een recreatief zaalteam in sporthal De Bunders.

Misschien zijn het uiteindelijk niet de sterren die bepalen wie er volgende week voor ons land voetballen. Misschien hadden sommige moeders gewoon exceptioneel goede timing.

BRON: De Universiteit van Nederland